Adjective Clauses: Relative Clause Temelleri

Adjective Clause nedir?

Adjective clause, bir ismi açıklayan, tanımlayan veya sınırlandıran cümleciktir. İngilizcede bu konu aynı zamanda relative clause olarak da bilinir. Türkçede çoğu zaman “-en/-an”, “-dığı/-diği”, “ki” veya “olan” yapılarıyla karşılık bulur.

Adjective clause yapıları İngilizcede çok önemlidir çünkü iki kısa cümleyi daha doğal ve akıcı tek bir cümle haline getirmemizi sağlar.

Kısa mantık: Adjective clause, kendisinden önce gelen bir isim hakkında bilgi verir. Önce ismi bul, sonra o ismi açıklayan relative clause bölümünü ayır.

1. Temel mantık

Adjective clause genellikle açıkladığı isimden hemen sonra gelir.

Bu cümlelerde adjective clause, kendisinden önce gelen ismi açıklar. “Hangi öğrenci?”, “hangi kitap?”, “hangi şehir?” sorularına cevap verir.

2. Who kullanımı

Who, insanlar için kullanılır. Bir kişiyi veya insan grubunu açıklayan adjective clause yapılarında tercih edilir.

• The teacher who helped me was very patient.
• The girl who lives next door is my classmate.
• Students who practice every day improve faster.

Bu örneklerde who, kendisinden önce gelen kişiyi açıklar.

Who subject olarak kullanılırsa

Who, adjective clause içinde özne görevindeyse ondan sonra doğrudan fiil gelir.

The student who asked the question understood the answer.

Burada who, “the student” yerine geçer ve clause içinde özne görevindedir. Bu yüzden ayrıca “he” gibi ikinci bir özne kullanılmaz.

Yanlış: The student who he asked the question understood the answer.
Doğru: The student who asked the question understood the answer.

3. Whom kullanımı

Whom, insanlar için kullanılır ancak adjective clause içinde nesne görevindedir. Günlük konuşmada çoğu zaman who tercih edilir; ancak resmi yazıda veya sınavlarda whom görülebilir.

Whom nesne görevinde olduğu için bazı durumlarda tamamen düşürülebilir:

• The man I met yesterday was kind.
• The student the teacher praised was happy.

4. Which kullanımı

Which, nesneler, hayvanlar, fikirler veya durumlar için kullanılır.

• The book which I bought yesterday is very useful.
• The app which helps students practice English is popular.
• The idea which she suggested was creative.

Which, özellikle yazılı dilde ve açıklayıcı cümlelerde sık görülür.

5. That kullanımı

That, hem insanlar hem de nesneler için kullanılabilir. Özellikle defining relative clause yapılarında çok yaygındır.

• The lesson that helped me most was about verb phrases.
• The student that answered first got full marks.
• The website that I use every day has many tests.

That, who veya which yerine kullanılabilir; ancak her durumda kullanılamaz. Özellikle virgüllü açıklayıcı relative clause yapılarında genellikle that kullanılmaz.

Yanlış: My brother, that lives in Ankara, is a teacher.
Doğru: My brother, who lives in Ankara, is a teacher.

6. Subject Relative Clause ve Object Relative Clause

Adjective clause yapılarında relative pronoun bazen özne, bazen nesne görevindedir. Bu fark çok önemlidir.

Subject Relative Clause

Relative pronoun clause içinde özne görevindeyse ondan sonra doğrudan fiil gelir.

Bu yapılarda relative pronoun düşürülemez.

Object Relative Clause

Relative pronoun clause içinde nesne görevindeyse ondan sonra özne + fiil gelir.

Object relative clause yapılarında relative pronoun çoğu zaman düşürülebilir:

• The book I bought yesterday is helpful.
• The teacher we met was friendly.

7. Whose kullanımı

Whose, sahiplik bildirir. İnsanlar için çok yaygındır; bazen hayvanlar, kurumlar veya nesneler için de kullanılabilir.

• The girl whose father is a doctor is my friend.
• The student whose notebook was lost looked worried.
• The company whose website we visited offers online courses.

Whose yapısından sonra genellikle bir isim gelir:

whose father, whose notebook, whose website

Kısa mantık: Whose, “kimin?” veya “-in/-ın” sahiplik ilişkisini verir. Arkasından çoğunlukla sahip olunan isim gelir.

8. Where kullanımı

Where, yer bildiren isimleri açıklamak için kullanılır. Türkçede çoğu zaman “…dığı yer” anlamına gelir.

• This is the school where I learned English.
• The city where she lives is very crowded.
• I visited the cafe where we first met.

Where genellikle şu tür isimlerden sonra gelir:

• place
• city
• country
• school
• room
• building

Where yerine bazen in which de kullanılabilir:

This is the school where I learned English.
This is the school in which I learned English.

9. When kullanımı

When, zaman bildiren isimleri açıklamak için kullanılır. Türkçede “…dığı zaman”, “…dığı gün”, “…dığı dönem” gibi düşünülebilir.

• I remember the day when we started the course.
• There was a time when I was afraid to speak English.
• Summer is the season when many students travel abroad.

When genellikle şu tür isimlerden sonra gelir:

• day
• time
• year
• period
• season
• moment

10. Why kullanımı

Why, sebep bildiren isimlerden sonra kullanılır. En yaygın kullanım the reason why yapısıdır.

• This is the reason why she left early.
• I don’t know the reason why he changed his mind.
• The reason why students make this mistake is simple.

Günlük kullanımda bazen why düşürülebilir:

• This is the reason she left early.

11. Defining Relative Clause

Defining relative clause, ismi tanımlar ve cümlenin anlamı için gereklidir. Bu clause çıkarılırsa hangi kişiden veya şeyden bahsedildiği belirsizleşir.

Defining relative clause genellikle virgülle ayrılmaz.

12. Non-Defining Relative Clause

Non-defining relative clause, isme ek bilgi verir. Cümlenin ana anlamı için zorunlu değildir. Bu yapı genellikle virgülle ayrılır.

Bu yapılarda that kullanılmaz. Who veya which tercih edilir.

13. Relative pronoun ne zaman düşebilir?

Object relative clause yapılarında relative pronoun çoğu zaman düşebilir. Ancak subject relative clause yapılarında düşmez.

Karar verirken şu soruyu sorabilirsin:

Relative pronoun’dan sonra doğrudan fiil mi geliyor, yoksa özne + fiil mi geliyor?

• Doğrudan fiil geliyorsa genellikle subject relative olur ve düşmez.
• Özne + fiil geliyorsa object relative olabilir ve düşebilir.

14. Adjective Clause nasıl bulunur?

Uzun bir cümlede adjective clause bulmak için şu adımları kullanabilirsin:

1. Önce açıklanan ismi bul.
2. İsimden sonra gelen who, which, that, whose, where, when, why yapılarını ara.
3. Bu parçanın hangi ismi açıkladığını kontrol et.
4. Cümleden clause’u çıkarınca ana cümlenin anlamı kalıyor mu, bak.
5. Clause gerekli bilgi mi, ek bilgi mi, ayırt et.

Örnek:

The teacher who gave us the test explained the answers clearly.

• Açıklanan isim: the teacher
• Adjective clause: who gave us the test
• Ana cümle: The teacher explained the answers clearly.

15. Kısa özet

Adjective clause, bir ismi açıklayan veya sınırlandıran cümleciktir. İnsanlar için who, nesneler ve fikirler için which, hem insanlar hem nesneler için that, sahiplik için whose, yer için where, zaman için when, sebep için why kullanılır.

Bu konuda en önemli noktalar şunlardır: adjective clause açıkladığı isimden sonra gelir, subject/object ayrımı relative pronoun’un düşüp düşmeyeceğini etkiler, defining clause virgülsüz; non-defining clause ise virgüllü kullanılır. Bu konuyu iyi anlamak, uzun cümleleri çözmek ve daha doğal İngilizce yazmak için çok güçlü bir adımdır.