Collocations: Make, Do, Take, Have, Get Kullanımı
Collocations, İngilizcede doğal şekilde birlikte kullanılan kelime gruplarıdır. Make a mistake, do homework, take a break, have breakfast ve get ready gibi yapılar tek tek kelime anlamından daha çok kalıp olarak öğrenilmelidir. Bu yapılar İngilizceyi daha doğal, akıcı ve doğru kullanmayı sağlar.
Bu derste ne öğreneceksin?
Bu dersten sonra öğrenci collocation kavramını açıklayabilir; make, do, take, have ve get fiilleriyle kullanılan yaygın kelime birlikteliklerini ayırt edebilir; make/do farkını temel örneklerle anlayabilir; take/have/get yapılarını doğal cümlelerde kullanabilir; Türkçeden birebir çeviri kaynaklı collocation hatalarını azaltabilir.
Collocations Temel Kullanım Haritası
Make: make a mistake make a decision make progress make an effort Do: do homework do exercise do business do your best Take: take a break take a test take notes take responsibility Have: have breakfast have a shower have a meeting have fun Get: get ready get better get a job get home Natural English: She made a mistake. He did his homework. They took a break. We had a meeting. I got ready quickly.
Collocation nedir?
Collocations, İngilizcede doğal şekilde birlikte kullanılan kelime gruplarıdır. Bazı kelimeler teknik olarak başka kelimelerle de kullanılabilir gibi görünür; ancak ana dili İngilizce olan kişiler belirli kelimeleri belirli fiillerle birlikte kullanır.
Örneğin Türkçede “hata yapmak” deriz. İngilizcede bunun doğal karşılığı make a mistake olur. “Do a mistake” demek çoğu zaman doğal değildir.
Kısa mantık: Collocation, kelimelerin doğal eşleşmesidir. Kelimeyi tek başına değil, birlikte kullanıldığı kelimeyle öğrenmek gerekir: make a decision, do homework, take a break.
1. Collocations neden önemlidir?
Collocations, İngilizceyi daha doğal ve akıcı kullanmak için çok önemlidir. Öğrenci kelimelerin tek tek anlamını bilse bile yanlış fiille kullanırsa cümle yapay veya hatalı gelebilir.
| Doğal Değil | Doğal İngilizce | Açıklama |
|---|---|---|
| do a mistake | make a mistake | Hata yapmak için make kullanılır. |
| make homework | do homework | Ödev yapmak için do kullanılır. |
| make a break | take a break | Mola vermek için take kullanılır. |
| take breakfast | have breakfast | Kahvaltı yapmak için have kullanılır. |
Bu yüzden collocations, sadece grammar değil aynı zamanda vocabulary ve speaking kalitesini de güçlendirir.
2. Make collocations
Make, genellikle bir şey üretmek, oluşturmak, ortaya çıkarmak, karar vermek veya sonuç yaratmak anlamlarında kullanılır.
| Collocation | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| make a mistake | hata yapmak | Everyone can make a mistake. |
| make a decision | karar vermek | She needs to make a decision. |
| make progress | ilerleme kaydetmek | You are making progress. |
| make an effort | çaba göstermek | He made an effort to improve. |
| make a plan | plan yapmak | We made a plan for the weekend. |
Örnekler:
- She made a mistake in the test.
- We need to make a decision today.
- He made great progress in English.
- They made an effort to understand the topic.
3. Make ile sık kullanılan ifadeler
| Make Collocation | Örnek Cümle |
|---|---|
| make money | He wants to make money online. |
| make friends | She made new friends at school. |
| make a phone call | I need to make a phone call. |
| make a promise | He made a promise to help us. |
| make a choice | You have to make a choice. |
| make noise | Please don’t make noise. |
| make a list | Make a list of new words. |
| make a suggestion | Can I make a suggestion? |
4. Do collocations
Do, genellikle iş, görev, aktivite, ödev, egzersiz veya genel eylemler için kullanılır. Bir şeyi üretmekten çok, bir görevi yerine getirme fikri verir.
| Collocation | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| do homework | ödev yapmak | She does her homework every evening. |
| do exercise | egzersiz yapmak | He does exercise after work. |
| do business | iş yapmak | They do business with many companies. |
| do your best | elinden gelenin en iyisini yapmak | Just do your best. |
| do the dishes | bulaşıkları yıkamak | I’ll do the dishes after dinner. |
Örnekler:
- I need to do my homework.
- She did well in the exam.
- They do business in Europe.
- We should do our best every day.
5. Do ile sık kullanılan ifadeler
| Do Collocation | Örnek Cümle |
|---|---|
| do a job | He did a good job. |
| do work | I have to do some work tonight. |
| do research | They did research on language learning. |
| do housework | She does housework on Sundays. |
| do the shopping | We do the shopping every Saturday. |
| do damage | The storm did serious damage. |
| do someone a favor | Can you do me a favor? |
6. Make ve Do farkı
Make genellikle bir şey oluşturmak, üretmek veya sonuç yaratmak için kullanılır. Do ise görev, iş, aktivite veya genel eylemler için kullanılır.
| Make | Do |
|---|---|
| make a mistake | do homework |
| make a decision | do exercise |
| make a plan | do housework |
| make progress | do research |
Kısa örnek:
- She made a mistake. → Ortaya bir hata çıktı.
- She did her homework. → Bir görevi tamamladı.
Kısa ayrım: Make daha çok üretmek/oluşturmak; do daha çok görev/aktivite yapmak fikri verir. Ama collocations kalıp olarak öğrenilmelidir.
7. Take collocations
Take, birçok collocation içinde almak, kullanmak, katılmak, sorumluluk üstlenmek veya bir eyleme zaman ayırmak anlamı verir.
| Collocation | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| take a break | mola vermek | Let’s take a break. |
| take a test | teste girmek | Students will take a test tomorrow. |
| take notes | not almak | She took notes during the lesson. |
| take responsibility | sorumluluk almak | He took responsibility for the mistake. |
| take a photo | fotoğraf çekmek | Can you take a photo? |
Örnekler:
- We took a short break after the lesson.
- She took the test twice.
- He took notes carefully.
- They took responsibility for the project.
8. Take ile sık kullanılan ifadeler
| Take Collocation | Örnek Cümle |
|---|---|
| take care | Take care! |
| take care of | She takes care of her brother. |
| take part in | They took part in the competition. |
| take place | The meeting took place online. |
| take your time | Take your time and read carefully. |
| take action | We need to take action now. |
| take advantage of | Students should take advantage of free resources. |
9. Have collocations
Have, sahip olmak anlamının dışında birçok günlük aktivite, deneyim, yemek, toplantı ve duygu ifadesiyle kullanılır.
| Collocation | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| have breakfast | kahvaltı yapmak | I have breakfast at 8. |
| have a shower | duş almak | She had a shower before work. |
| have a meeting | toplantı yapmak | We have a meeting every Monday. |
| have fun | eğlenmek | They had fun at the party. |
| have a problem | problem yaşamak | I have a problem with this question. |
Örnekler:
- We had lunch together.
- She had a good time at the event.
- They had a long discussion.
- I have an idea.
10. Have ile sık kullanılan ifadeler
| Have Collocation | Örnek Cümle |
|---|---|
| have lunch | We had lunch at home. |
| have dinner | They had dinner late. |
| have a good time | I hope you have a good time. |
| have a rest | You should have a rest. |
| have a look | Can I have a look? |
| have a conversation | We had a conversation about grammar. |
| have difficulty | Many students have difficulty with phrasal verbs. |
11. Take ve Have farkı
Bazı durumlarda take ve have Türkçeye benzer şekilde çevrilebilir ama İngilizcede kalıp farklıdır.
| Take | Have |
|---|---|
| take a break | have a rest |
| take a photo | have a look |
| take a test | have a meeting |
| take notes | have a conversation |
Örnekler:
- Let’s take a break.
- You should have a rest.
- She took a photo.
- Can I have a look?
12. Get collocations
Get, İngilizcede çok yönlü bir fiildir. Almak, olmak, ulaşmak, elde etmek, anlamak veya bir duruma geçmek gibi birçok anlamda kullanılır.
| Collocation | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| get ready | hazırlanmak | Please get ready for the lesson. |
| get better | iyileşmek / daha iyi olmak | Your English is getting better. |
| get a job | iş bulmak | He got a job in London. |
| get home | eve varmak | I got home late. |
| get married | evlenmek | They got married last year. |
Örnekler:
- She got ready quickly.
- He got angry after the meeting.
- They got lost in the city.
- I got an email from my teacher.
13. Get + adjective
Get + adjective, bir duruma geçmek veya bir hale gelmek anlamı verir.
| Get + Adjective | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| get ready | hazır hale gelmek | Get ready for the test. |
| get tired | yorulmak | I get tired after work. |
| get angry | sinirlenmek | She got angry. |
| get better | daha iyi olmak | Your pronunciation is getting better. |
| get lost | kaybolmak | We got lost on the way. |
Bu yapı özellikle günlük konuşmada çok yaygındır.
14. Get + noun
Get + noun, almak, elde etmek veya bir şeye sahip olmak anlamları verebilir.
- get a job
- get an email
- get a message
- get a chance
- get permission
- get help
Örnekler:
- I got a message from my friend.
- She got a chance to study abroad.
- They got permission to use the room.
- You can get help from your teacher.
15. Get + place
Get, bir yere ulaşmak veya varmak anlamında da kullanılır.
| Yapı | Örnek | Anlam |
|---|---|---|
| get home | I got home late. | Eve geç vardım. |
| get to school | She got to school on time. | Okula zamanında vardı. |
| get to work | He gets to work at 9. | İşe 9’da varır. |
Home ile genellikle to kullanılmaz:
Doğru: I got home late.
Yanlış: I got to home late.
16. Make / Do / Take / Have / Get genel karşılaştırma
| Verb | Temel Mantık | Örnek Collocations |
|---|---|---|
| make | oluşturmak / sonuç yaratmak | make a mistake, make a decision, make progress |
| do | görev / iş / aktivite yapmak | do homework, do exercise, do research |
| take | almak / üstlenmek / katılmak | take a break, take notes, take responsibility |
| have | deneyimlemek / yemek / toplantı yapmak | have breakfast, have a meeting, have fun |
| get | almak / ulaşmak / hale gelmek | get ready, get better, get a job |
17. Collocations ve Türkçeden birebir çeviri
Collocation hatalarının en büyük nedeni Türkçeden birebir çeviri yapmaktır. Türkçede aynı fiille kullanılan ifadeler İngilizcede farklı fiillerle kurulabilir.
| Türkçe Mantık | Doğal İngilizce | Yanlış Eğilim |
|---|---|---|
| hata yapmak | make a mistake | do a mistake |
| ödev yapmak | do homework | make homework |
| karar vermek | make a decision | do a decision |
| fotoğraf çekmek | take a photo | make a photo |
| duş almak | have a shower | take a shower bazı varyantlarda kullanılsa da have a shower yaygındır. |
Bu yüzden collocations, kelime öğrenirken mutlaka birlikte not edilmelidir.
18. Collocations in learning English
İngilizce öğrenirken collocations özellikle şu alanlarda çok faydalıdır:
- Writing daha doğal olur.
- Speaking daha akıcı olur.
- Listening içinde kalıpları daha hızlı tanırsın.
- Vocabulary öğrenimi daha kalıcı olur.
- Grammar testlerinde doğru fiil seçimi kolaylaşır.
Örnek:
- I made progress because I did practice every day.
- I made progress because I practiced every day.
İkinci cümle daha doğal olabilir; ancak make progress collocation olarak çok değerlidir.
19. Strong collocations
Bazı collocations çok güçlüdür. Yani kelimeler genellikle belirli bir kelimeyle birlikte kullanılır.
| Strong Collocation | Örnek |
|---|---|
| make a mistake | I made a serious mistake. |
| take responsibility | He took full responsibility. |
| do your best | Just do your best. |
| have fun | Have fun! |
| get ready | Get ready for the test. |
20. Collocations nasıl çalışılır?
Collocations öğrenirken kelimeleri tek tek değil, küçük kalıplar halinde öğrenmek gerekir.
- Yeni kelimeyi tek başına değil, yanında kullanılan fiille not et.
- Her collocation için bir örnek cümle yaz.
- Make/do gibi sık karışan fiilleri ayrı listelerle çalış.
- Reading ve story içeriklerinde collocations işaretle.
- Speaking pratiğinde tek tek kelime çevirmek yerine hazır kalıpları kullan.
- Kendi hayatından kısa cümleler kur: I made a plan, I took notes, I got ready.
Örnek analiz:
She made a decision, took responsibility, and did her best.
- made a decision → karar verdi
- took responsibility → sorumluluk aldı
- did her best → elinden gelenin en iyisini yaptı
Başka bir örnek:
He got ready, had breakfast, and took a test.
- got ready → hazırlandı
- had breakfast → kahvaltı yaptı
- took a test → teste girdi
21. Kısa özet
Collocations, İngilizcede doğal şekilde birlikte kullanılan kelime gruplarıdır. Make genellikle bir şey oluşturmak veya sonuç yaratmak için kullanılır: make a mistake, make a decision, make progress. Do görev, iş veya aktivite anlatır: do homework, do exercise, do research.
Take, almak, üstlenmek veya bir eyleme katılmak anlamları verir: take a break, take notes, take responsibility. Have, günlük aktiviteler, yemekler, toplantılar ve deneyimler için kullanılır: have breakfast, have a meeting, have fun. Get, almak, ulaşmak veya bir hale gelmek anlamı verir: get ready, get better, get a job.
Collocations konusunu iyi öğrenmek, İngilizceyi daha doğal, akıcı ve doğru kullanmayı sağlar. Özellikle writing, speaking, listening ve vocabulary gelişimi için çok önemlidir.
Konunun özü
- Collocations doğal şekilde birlikte kullanılan kelime gruplarıdır.
- Collocations kelimeleri tek tek değil, kalıp halinde öğrenmeyi gerektirir.
- Make genellikle oluşturmak, üretmek veya sonuç yaratmak anlamı verir.
- Make a mistake hata yapmak anlamına gelir.
- Make a decision karar vermek anlamına gelir.
- Make progress ilerleme kaydetmek anlamına gelir.
- Do genellikle görev, iş, aktivite veya ödev yapmak için kullanılır.
- Do homework ödev yapmak anlamına gelir.
- Do exercise egzersiz yapmak anlamına gelir.
- Do your best elinden gelenin en iyisini yapmak anlamına gelir.
- Take almak, üstlenmek, katılmak veya bir eyleme zaman ayırmak anlamları verebilir.
- Take a break mola vermek anlamına gelir.
- Take a test teste girmek anlamına gelir.
- Take notes not almak anlamına gelir.
- Take responsibility sorumluluk almak anlamına gelir.
- Have günlük aktiviteler, yemekler, toplantılar ve deneyimler için kullanılır.
- Have breakfast kahvaltı yapmak anlamına gelir.
- Have a meeting toplantı yapmak anlamına gelir.
- Have fun eğlenmek anlamına gelir.
- Get almak, ulaşmak veya bir hale gelmek anlamlarında kullanılır.
- Get ready hazırlanmak anlamına gelir.
- Get better daha iyi olmak anlamına gelir.
- Get home eve varmak anlamına gelir.
- Home ile get kullanıldığında genellikle to kullanılmaz: get home.
- Türkçeden birebir çeviri collocation hatalarına yol açabilir.
Örnek Cümleler
Sık Yapılan Hatalar
Hata yapmak için make a mistake kullanılır.
Ödev yapmak için do homework kullanılır.
Karar vermek için make a decision kullanılır.
İlerleme kaydetmek için make progress kullanılır.
Egzersiz yapmak için do exercise kullanılır.
Elinden gelenin en iyisini yapmak için do your best kullanılır.
Mola vermek için take a break kullanılır.
Not almak için take notes kullanılır.
Teste girmek için take a test daha doğaldır.
Kahvaltı yapmak için have breakfast kullanılır.
Toplantı yapmak için have a meeting kullanılır.
Eğlenmek için have fun kullanılır.
Hazırlanmak için get ready doğal kullanımdır.
Gelişme süreci için get better kullanılır.
Home ile genellikle to kullanılmaz.
Angry genellikle with ile kullanılır.
1. Make mı do mu?
She ___ a mistake.
Cevap: made
2. Make mı do mu?
I need to ___ my homework.
Cevap: do
3. Make mı do mu?
We should ___ a decision today.
Cevap: make
4. Make mı do mu?
Just ___ your best.
Cevap: do
5. Take mı have mı?
Let’s ___ a break.
Cevap: take
6. Take mı have mı?
I ___ breakfast at 8.
Cevap: have
7. Take mı have mı?
She ___ notes during the lesson.
Cevap: took
8. Take mı have mı?
We ___ a meeting yesterday.
Cevap: had
9. Get ile tamamla:
Please ___ ready for the test.
Cevap: get
10. Get ile tamamla:
Your pronunciation is ___ better.
Cevap: getting
11. Hatalı cümleyi düzelt:
I did a mistake.
Cevap: I made a mistake.
12. Hatalı cümleyi düzelt:
She made her homework.
Cevap: She did her homework.
13. Hatalı cümleyi düzelt:
Let’s make a break.
Cevap: Let’s take a break.
14. Hatalı cümleyi düzelt:
I got to home late.
Cevap: I got home late.
15. Anlamı seç:
make progress
a) ilerleme kaydetmek
b) mola vermek
c) kahvaltı yapmak
Cevap: a) ilerleme kaydetmek
16. Anlamı seç:
take responsibility
a) sorumluluk almak
b) iş bulmak
c) hata yapmak
Cevap: a) sorumluluk almak
17. Anlamı seç:
have fun
a) karar vermek
b) eğlenmek
c) not almak
Cevap: b) eğlenmek
18. Cümleyi doğal İngilizceyle tamamla:
I need to ___ a phone call.
Cevap: make
Konuyu öğrendikten sonra Story ve Test demolarını incele.
Grammar ücretsizdir. Öğrenme döngüsünü tamamlamak için demo hikâye ve demo test sayfalarını da görebilirsin.