Reported Speech: Dolaylı Anlatım
Reported speech, bir kişinin söylediği sözü doğrudan aktarmadan, kendi cümlemizin içinde dolaylı olarak anlatma yoludur. Bu yapıda tense değişimi, zamir değişimi, zaman/yer ifadeleri ve soru dizilişi çok önemlidir.
Bu derste ne öğreneceksin?
Bu dersten sonra öğrenci direct speech ve reported speech farkını açıklayabilir; say/tell/ask gibi reporting verb yapılarını kullanabilir; temel tense değişimlerini, modal değişimlerini, zamir ve zaman ifadesi dönüşümlerini ayırt edebilir; reported questions, commands ve requests yapılarını doğru kurabilir.
Reported Speech Temel Dönüşüm
Direct Speech: She said, “I am tired.” Reported Speech: She said that she was tired. Direct Question: He asked, “Where do you live?” Reported Question: He asked where I lived. Yes/No Question: She asked, “Do you need help?” Reported Yes/No Question: She asked if I needed help. Command: The teacher said, “Open your books.” Reported Command: The teacher told us to open our books.
Reported Speech nedir?
Reported speech, bir kişinin söylediği sözü doğrudan tırnak içinde vermeden, kendi cümlemizin içinde dolaylı olarak anlatma yoludur. Türkçede çoğu zaman “dedi ki”, “söylediğini”, “sorduğunu”, “istemişti” gibi anlamlarla karşılık bulur.
Reported speech konusu İngilizcede çok önemlidir çünkü konuşmaları, açıklamaları, soruları, emirleri, istekleri ve düşünceleri başka bir kişiye aktarırken kullanılır.
Kısa mantık: Direct speech sözü aynen verir. Reported speech ise sözü cümlenin içine alır ve genellikle tense, zamir, zaman ve yer ifadelerinde değişiklik yapar.
1. Direct Speech ve Reported Speech farkı
Direct speech, kişinin söylediği sözü aynen tırnak içinde verir. Reported speech ise aynı anlamı dolaylı şekilde aktarır.
| Direct Speech | Reported Speech |
|---|---|
| She said, “I am tired.” | She said that she was tired. |
| He said, “I like English.” | He said that he liked English. |
| They said, “We will help you.” | They said that they would help me. |
Direct speech yapısında tırnak işaretleri kullanılır. Reported speech yapısında ise söylenen cümle genellikle that clause olarak aktarılır.
2. Reporting Verb nedir?
Reported speech cümlesinde sözü aktaran fiile reporting verb denir. En yaygın reporting verbs şunlardır:
- say
- tell
- ask
- explain
- reply
- answer
- promise
- advise
- warn
Örnekler:
- She said that she was tired.
- He told me that he needed help.
- They asked whether we were ready.
- The teacher explained that the rule was important.
3. Say ve Tell farkı
Say ve tell reported speech içinde çok sık kullanılır; ancak yapıları farklıdır.
| Yapı | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
| say + that clause | She said that she was busy. | Kime söylediği belirtilmeyebilir. |
| tell + object + that clause | She told me that she was busy. | Tell genellikle nesne ister. |
Yanlış: She told that she was busy.
Doğru: She told me that she was busy.
Say ile kime söylendiğini belirtmek istersek to kullanabiliriz:
- She said to me that she was busy.
Ancak günlük kullanımda She told me… daha doğal olur.
4. That kullanımı
Reported speech cümlelerinde that sık kullanılır. Ancak günlük İngilizcede çoğu zaman düşürülebilir.
| That ile | That olmadan |
|---|---|
| She said that she was tired. | She said she was tired. |
| He told me that he needed help. | He told me he needed help. |
Resmi yazıda veya cümle uzunsa that kullanmak anlamı daha açık hale getirebilir.
5. Tense Backshift nedir?
Reported speech içinde reporting verb geçmiş zamandaysa, aktarılan cümlenin tense’i genellikle bir adım geçmişe kayar. Buna backshift denir.
Örnek:
Direct: She said, “I am tired.”
Reported: She said that she was tired.
Burada am, was oldu. Çünkü reporting verb said geçmiş zamandadır.
Kısa mantık: Reporting verb geçmişteyse, reported clause içindeki tense çoğu zaman bir adım geriye gider.
6. Temel tense değişimleri
| Direct Speech Tense | Reported Speech Tense | Örnek |
|---|---|---|
| Present Simple | Past Simple | “I like English.” → He said that he liked English. |
| Present Continuous | Past Continuous | “I am studying.” → She said that she was studying. |
| Present Perfect | Past Perfect | “I have finished.” → He said that he had finished. |
| Past Simple | Past Perfect | “I saw him.” → She said that she had seen him. |
| Will | Would | “I will help you.” → He said that he would help me. |
| Can | Could | “I can swim.” → She said that she could swim. |
| May | Might | “It may rain.” → He said that it might rain. |
Bu tablo temel öğrenme için çok önemlidir. Ancak her cümlede tense değişimi zorunlu değildir. Bağlama göre değişmeyen durumlar da olabilir.
7. Backshift her zaman gerekli mi?
Hayır. Reported speech içinde tense değişimi her zaman zorunlu değildir. Eğer söylenen şey hâlâ doğruysa, genel bir gerçekse veya bilgi geçerliliğini koruyorsa tense aynı kalabilir.
| Direct Speech | Reported Speech | Açıklama |
|---|---|---|
| The teacher said, “Water boils at 100°C.” | The teacher said that water boils at 100°C. | Genel gerçek. |
| She said, “I live in Istanbul.” | She said that she lives in Istanbul. | Hâlâ İstanbul’da yaşıyorsa değişmeyebilir. |
| He said, “English is important.” | He said that English is important. | Genel veya hâlâ geçerli fikir. |
Başlangıç için sınavlarda genellikle backshift beklenir; ancak gerçek kullanımda anlam ve bağlam da önemlidir.
8. Zamir değişimleri
Reported speech yapısında zamirler konuşan kişiye, aktaran kişiye ve bağlama göre değişir.
| Direct Speech | Reported Speech | Açıklama |
|---|---|---|
| She said, “I am tired.” | She said that she was tired. | I → she |
| He said, “My phone is broken.” | He said that his phone was broken. | my → his |
| They said, “We will help you.” | They said that they would help me. | we → they, you → me |
Zamir değişimi ezberden çok bağlama göre yapılır. “Kim konuşuyor?”, “Kim aktarıyor?”, “Kime söylendi?” sorularını sormak gerekir.
9. Zaman ve yer ifadelerinin değişimi
Reported speech içinde zaman ve yer ifadeleri de çoğu zaman değişir. Özellikle olayın anlatıldığı zaman ve yer değişmişse bu dönüşüm gerekir.
| Direct Speech | Reported Speech |
|---|---|
| now | then / at that time |
| today | that day |
| tonight | that night |
| yesterday | the day before / the previous day |
| tomorrow | the next day / the following day |
| last week | the week before / the previous week |
| next month | the following month |
| here | there |
| this | that |
| these | those |
Örnekler:
- She said, “I am busy today.” → She said that she was busy that day.
- He said, “I saw her yesterday.” → He said that he had seen her the day before.
- They said, “We will call you tomorrow.” → They said that they would call me the next day.
10. Reported Questions: Dolaylı sorular
Reported speech içinde soruları aktarırken cümle artık doğrudan soru formunda kalmaz. Bu yüzden kelime sırası normal cümle düzenine döner.
Çok önemli: Reported question içinde soru anlamı vardır; ama soru dizilişi yoktur. Yani özne + fiil sırası kullanılır.
Wh- questions
| Direct Question | Reported Question |
|---|---|
| He asked, “Where do you live?” | He asked where I lived. |
| She asked, “What are you doing?” | She asked what I was doing. |
| They asked, “Why did you leave early?” | They asked why I had left early. |
Gördüğün gibi reported question içinde do/does/did çoğu zaman kaybolur ve düz cümle dizilişi kullanılır.
Yes/No questions
Eğer doğrudan soru yes/no question ise reported speech içinde if veya whether kullanılır.
| Direct Question | Reported Question |
|---|---|
| She asked, “Do you need help?” | She asked if I needed help. |
| He asked, “Are you ready?” | He asked whether I was ready. |
| They asked, “Will you join us?” | They asked if I would join them. |
If ve whether bu yapıda “olup olmadığını” anlamı verir.
11. Reported questions ve noktalama
Reported question yapısı anlam olarak soru aktarır; ancak yapı artık normal cümle olduğu için çoğu zaman soru işareti kullanılmaz.
| Direct Question | Reported Question |
|---|---|
| “Where do you live?” | He asked where I lived. |
| “Do you need help?” | She asked if I needed help. |
Ancak ana cümle gerçekten soruysa soru işareti kullanılabilir:
- Can you tell me where he lives?
- Do you know if she is coming?
12. Reported Commands: Emir cümleleri
Emir cümlelerini reported speech yaparken genellikle tell + object + to V1 kullanılır.
Formül:
tell + someone + to V1
| Direct Command | Reported Command |
|---|---|
| The teacher said, “Open your books.” | The teacher told us to open our books. |
| He said, “Wait outside.” | He told me to wait outside. |
| She said, “Read the instructions carefully.” | She told the students to read the instructions carefully. |
Burada artık tense backshift değil, to V1 yapısı önemlidir.
13. Negative Commands: Olumsuz emirler
Olumsuz emirleri aktarırken not to V1 kullanılır.
Formül:
tell + someone + not to V1
| Direct Command | Reported Command |
|---|---|
| He said, “Don’t be late.” | He told me not to be late. |
| The teacher said, “Don’t use your phone.” | The teacher told us not to use our phones. |
| She said, “Don’t forget the test.” | She told me not to forget the test. |
14. Reported Requests: Rica ve istekler
Rica ve istek cümlelerini aktarırken çoğu zaman ask + object + to V1 kullanılır.
Formül:
ask + someone + to V1
| Direct Request | Reported Request |
|---|---|
| She said, “Please help me.” | She asked me to help her. |
| He said, “Can you explain this rule?” | He asked me to explain that rule. |
| They said, “Please send us the file.” | They asked me to send them the file. |
Olumsuz rica için yine not to V1 kullanılır:
- She asked me not to call her late at night.
15. Reported Advice: Tavsiye aktarma
Tavsiye cümlelerini aktarırken advise + object + to V1 veya say that someone should… yapısı kullanılabilir.
| Direct Speech | Reported Speech |
|---|---|
| The teacher said, “You should review your mistakes.” | The teacher advised me to review my mistakes. |
| He said, “You should practice every day.” | He said that I should practice every day. |
Should çoğu zaman reported speech içinde değişmeden kalabilir.
16. Modal değişimleri
Reported speech içinde bazı modal fiiller değişebilir; bazıları ise genellikle aynı kalır.
| Direct Modal | Reported Modal | Örnek |
|---|---|---|
| will | would | “I will help.” → He said that he would help. |
| can | could | “I can swim.” → She said that she could swim. |
| may | might | “It may rain.” → He said that it might rain. |
| must | had to / must | “I must leave.” → She said that she had to leave. |
| should | should | “You should study.” → He said that I should study. |
| would | would | “I would help.” → He said that he would help. |
| could | could | “I could join.” → She said that she could join. |
Must bazen zorunluluk anlamında had to olur. Ancak yasak, güçlü çıkarım veya hâlâ geçerli kural gibi durumlarda bağlama göre must kalabilir.
17. Reported Speech ve Noun Clause bağlantısı
Reported speech aslında çoğu zaman noun clause yapısıyla kurulur. Özellikle that clause, wh- clause ve whether/if clause yapıları burada çok önemlidir.
| Yapı | Reported Speech Örneği | Noun Clause |
|---|---|---|
| that clause | She said that she was tired. | that she was tired |
| wh- clause | He asked where I lived. | where I lived |
| whether/if clause | They asked if we were ready. | if we were ready |
Bu yüzden Noun Clauses konusunu bilen öğrenciler reported speech yapısını daha rahat öğrenir.
18. Reported Speech nasıl dönüştürülür?
Direct speech cümlesini reported speech yaparken şu adımları takip edebilirsin:
- Sözü aktaran kişiyi ve reporting verb yapısını seç.
- Cümle düz ifade mi, soru mu, emir mi, rica mı, belirle.
- Düz ifadeyse that clause kullan.
- Soruysa wh- word veya if/whether kullan.
- Emir/rica ise to V1 veya not to V1 kullan.
- Gerekirse tense backshift yap.
- Zamirleri bağlama göre değiştir.
- Zaman ve yer ifadelerini kontrol et.
Örnek analiz:
Direct: Mary said, “I will call you tomorrow.”
- Reporting verb: Mary said
- Cümle türü: düz ifade
- will → would
- I → she
- you → me / him / her / us bağlama göre değişir
- tomorrow → the next day
Reported: Mary said that she would call me the next day.
19. Reported Speech ve noktalama
Direct speech yapısında tırnak kullanılır:
- She said, “I am tired.”
Reported speech yapısında tırnak kullanılmaz:
- She said that she was tired.
Reported speech cümleleri genellikle normal cümle gibi nokta ile biter. Reported question yapıları da çoğu zaman soru işareti almaz çünkü artık doğrudan soru değildir.
20. Kısa özet
Reported speech, bir kişinin söylediği sözü dolaylı olarak aktarmamızı sağlar. Düz cümlelerde çoğu zaman that clause, yes/no sorularında if/whether, wh- sorularında ise aynı wh- kelimesi kullanılır. Emir ve rica cümlelerinde to V1 veya not to V1 yapısı kullanılır.
Bu konuda en önemli noktalar şunlardır: Reporting verb geçmişteyse tense genellikle bir adım geriye kayar; zamirler ve zaman ifadeleri bağlama göre değişir; reported questions içinde soru dizilişi kullanılmaz. Reported speech konusunu iyi öğrenmek, reading, writing, listening ve grammar testlerinde büyük avantaj sağlar.
Konunun özü
- Reported speech bir kişinin söylediği sözü dolaylı olarak aktarma yoludur.
- Direct speech sözü aynen verir; reported speech sözü cümlenin içine alır.
- Reported speech cümlelerinde say, tell, ask, explain, advise gibi reporting verbs kullanılır.
- Say genellikle doğrudan that clause alır; tell çoğu zaman bir nesne ister.
- That günlük kullanımda bazı reported speech cümlelerinde düşürülebilir.
- Reporting verb geçmiş zamandaysa tense genellikle bir adım geçmişe kayar.
- Present simple çoğu zaman past simple olur.
- Present continuous çoğu zaman past continuous olur.
- Present perfect çoğu zaman past perfect olur.
- Will çoğu zaman would olur.
- Can çoğu zaman could olur.
- May çoğu zaman might olur.
- Backshift genel gerçeklerde veya hâlâ geçerli bilgilerde zorunlu olmayabilir.
- Reported speech içinde zamirler bağlama göre değişir.
- Today, yesterday, tomorrow, here, this gibi ifadeler bağlama göre değişebilir.
- Reported questions içinde soru dizilişi kullanılmaz.
- Yes/no questions reported speech içinde if veya whether ile aktarılır.
- Commands tell + object + to V1 yapısıyla aktarılır.
- Negative commands tell + object + not to V1 yapısıyla aktarılır.
- Requests ask + object + to V1 yapısıyla aktarılır.
- Reported speech, noun clause yapılarıyla güçlü şekilde bağlantılıdır.
Örnek Cümleler
Sık Yapılan Hatalar
Zamir ve tense bağlama göre değişmelidir.
Tell genellikle nesne ister.
Say doğrudan nesneyle kullanılmaz; tell daha doğaldır.
Reported question içinde soru dizilişi kullanılmaz.
Yes/no question aktarırken if/whether kullanılır.
Wh- reported question düz cümle sırasıyla kurulur.
Reported command için to V1 gerekir.
Negative command için not to V1 kullanılır.
Request yapısında ask + object + to V1 kullanılır.
Reporting verb geçmişteyse will çoğu zaman would olur.
Can çoğu zaman could olur.
Geçmiş aktarımda tense ve zaman ifadesi değişebilir.
1. Reported speech yap:
She said, “I am tired.”
Cevap: She said that she was tired.
2. Reported speech yap:
He said, “I like English.”
Cevap: He said that he liked English.
3. Reported speech yap:
They said, “We will help you.”
Cevap: They said that they would help me. / bağlama göre him/her/us
4. Reported question yap:
He asked, “Where do you live?”
Cevap: He asked where I lived.
5. Reported yes/no question yap:
She asked, “Do you need help?”
Cevap: She asked if I needed help. / She asked whether I needed help.
6. Reported command yap:
The teacher said, “Open your books.”
Cevap: The teacher told us to open our books.
7. Negative command yap:
He said, “Don’t be late.”
Cevap: He told me not to be late.
8. Say/tell hatasını düzelt:
She said me that she was busy.
Cevap: She told me that she was busy. / She said to me that she was busy.
9. Hatalı cümleyi düzelt:
He asked where did I live.
Cevap: He asked where I lived.
10. Tense dönüşümünü bul:
“I have finished the test.” → He said that he ___ finished the test.
Cevap: had
11. Modal dönüşümünü bul:
“I can swim.” → She said that she ___ swim.
Cevap: could
12. Zaman ifadesini değiştir:
“I saw her yesterday.” → He said that he had seen her ___.
Cevap: the day before / the previous day
Konuyu öğrendikten sonra Story ve Test demolarını incele.
Grammar ücretsizdir. Öğrenme döngüsünü tamamlamak için demo hikâye ve demo test sayfalarını da görebilirsin.